Wybory w Słowacji

PODSUMOWANIE WYBORÓW PARLAMENTARNYCH W SŁOWACJI 

Podczas gdy w Polsce do finału wyborów pozostał tydzień, Słowacy poznali już wyniki tegorocznych wyborów do ich parlamentu. Na poznanie składu nowego rządu przyjdzie im jednak poczekać.

W sobotę 30 września miały miejsce wybory do Rady Narodowej, czyli słowackiego jednoizbowego parlamentu, w której zasiada 150 deputowanych. Frekwencja tegorocznych wyborów wyniosła 68,51%. Zdążyliśmy już poznać ich wynik. Najwięcej głosów, bo aż 23% zdobyła partia Smer-SD dzięki czemu przysługują im 42 mandaty. Jest to ugrupowanie, które określa się jako socjaldemokratyczne, w ostatnich latach zmierzające w bardziej konserwatywnym i antysystemowym kierunku, przez krytyków nazywane populistycznym. Liderem partii jest Robert Fico, premier Słowacji w latach 2006-2010 oraz 2012-2018. Wynik jest jego dużym sukcesem, ponieważ trzy lata po przegranych wyborach oraz rozłamie w frakcji, jego partia ponownie wygrała wybory, a on sam ma szansę ma ponownie objąć posadę premiera, którą opuścił po skandalu związanym z zabójstwem dziennikarza Jána Kuciaka, o którego zlecenie został oskarżony Marián Kočner, biznesmen utrzymujący bliskie kontakty z politykami Smeru. Kočner został w tym roku uniewinniony w tej sprawie przez sąd ze względu na brak rozstrzygających dowodów. Partia Progresívne Slovensko, w skrócie PS, zdobyła 18% głosów i 32 mandaty. Współzałożycielką tej partii jest obecna prezydentka Słowacji, Zuzana Čaputová, zaś obecnym liderem jest Michal Šimečka, pierwszy w historii Słowak, który został wiceprzewodniczącym Parlamentu Europejskiego. Po nieudanych wyborach sprzed 3 lat kiedy to zabrakło tej formacji 0,04% do przekroczenia 7-procentowego progu wyborczego dla koalicji, partia ta skutecznie zebrała głosy centroprawicowo-liberalnych wyborców i została drugą siłą polityczną w kraju. Rozczarowaniem dla PS mimo wszystko jest przegraną ze Smer-SD ponieważ w obu sondażach exit poll przeprowadzonych 30 września zajmowali oni pierwsze miejsce z przewagą przekraczającą 1 p.p. Trzecie miejsce zajęła Hlas-SD, partia założona przez polityków, którzy w 2020 roku opuścili Smer-SD pod przywództwem Petera Pellegriniego. Odróżnia ich przede wszystkim proeuropejskie podejście, które nie współgra z nacjonalistycznym i antysystemowym charakterem Smeru. Mimo różnic, sporo się mówi o koalicji tych dwóch formacji, do czego skłaniają uzyskane przez Hlas-SD 14,7% głosów i 27 mandatów. Dużą porażkę natomiast odnotowała koalicja OL’aNO a priatelia której 8,9% poparcia i 16 mandatów wyglądają blado przy 25% poparcia i 53 mandatach zdobytych trzy lata temu. Pozostałe trzy partie, które dostały się do Rady Narodowej, to: chadeckie KDH z 6,8% poparcia, liberalna SASKA z 6,3% poparcia i nacjonalistyczna SNS z 5,6% poparcia. Te trzy partie uzyskały kolejno 12, 11 i 10 mandatów.

Prezydentka Zuzana Čaputová ogłosiła w poniedziałek, że Robert Fico na zbudowanie rządu ma 14 dni. Najprawdopodobniejszy scenariusz zakłada koalicję Smer-SD z Hlas-SD i SNS. Alternatywą dla nacjonalistów z SNS mogą być chadecy z KDH, posiadający 2 mandaty więcej, których lider, Milan Majerský już zaczął się wycofywać z mocnych wypowiedzi pod adresem Smeru. Nieformalne negocjacje z liderami innych partii prowadzi również lider PS. By móc stworzyć rząd musiałby on porozumieć z Hlad-SD i dwiema mniejszymi partiami. Warto sobie zadać w tej chwili pytanie: co te wyniki oznaczają dla Polski? W przypadku utworzenia rządu przez Smer-SD możemy spodziewać się wstrzymania dostaw sprzętu wojskowego dla Ukrainy oraz bardziej asertywnej polityki Słowacji względem UE. W takim przypadku, gdy PiS utrzyma władzę w Polsce możemy spodziewać się kolejnych tarć na linii UE-Grupa Wyszehradzka, znanych nam już z czasów gdy premierem Słowacji był Robert Fico. Również prorosyjskie nastawienie Smer-SD może zmienić sytuację na froncie za naszą wschodnią granicą. Jednym z czynników tegorocznego sukcesu Smer-SD jest zmiana elektoratu na bardziej antysystemowy. Robert Fico przez ostatnie trzy lata krytykował obostrzenia covidowe, oraz otwarcie zapowiedział, że jego partia będzie działała na rzecz rozmów pokojowych między Rosją a Ukrainą, zamiast wysyłać sprzęt wojskowy do Ukrainy. Można się również spodziewać zniesienia niektórych sankcji nałożonych dotychczas na Rosję. Lider Hlas-SD, ugrupowania popierającego wzmocnienie relacji Słowacji z UE i NATO, Peter Pellegrini ogłosił już gotowość do kompromisów w sprawie polityki zagranicznej. Ciężko natomiast snuć jakieś przewidywania dla scenariuszy, w których to PS dochodzi do władzy, gdyż wiele by zależało od ewentualnych koalicjantów. W takiej sytuacji nie pozostaje nam nic innego, niż tylko czekać na kolejne doniesienia dotyczące postępów ws. formowania nowego rządu w Słowacji.

Źródła:

https://spectator.sme.sk/c/23221387/political-parties-slovak-parliamentary-election-2023.html

https://en.wikipedia.org/wiki/2023_Slovak_parliamentary_election

https://spectator.sme.sk/c/23221849/exit-poll-slovakia-election.html

https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/PW_75_PL_Frustracja-i-nadzieja_net.pdf

https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2023-10-02/wybory-parlamentarne-na-slowacji-fico-blisko-powrotu-do-wladzy

https://spectator.sme.sk/c/23226417/news-digest-robert-fico-has-14-days-to-form-government.html

https://www.euronews.com/video/2023/05/19/slovak-tycoon-marian-kocner-acquitted-for-the-killing-of-journalist-jan-kuciak

https://spectator.sme.sk/c/23226068/fico-slovakia-has-more-important-problems-than-dealing-with-ukraine.html

https://spravy.pravda.sk/parlamentne-volby-2023/clanok/683610-bude-to-kdh-alebo-sns-hlas-zvazuje-istoty-aj-risk-ps-dufa-v-smere-su-si-isti-ze-pellegriniho-presvedcia-fico-ma-14-dni/

https://spravy.pravda.sk/parlamentne-volby-2023/clanok/683609-simecka-vedie-neformalne-rokovania-s-inymi-stranami-o-zlozeni-vlady/